जलवायु परिवर्तनको असर : गोहीको व्यवहारमा परिवर्तन, सिकार र प्रजननमा असर
काठमाडौं – पृथ्वीको बढ्दो तापक्रमले मानव मात्र होइन, जीवजन्तुहरूका लागि पनि खतरा निम्त्याइरहेको छ। विभिन्न अध्ययनले जलवायु परिवर्तनका कारण धेरै जीवहरूको व्यवहार परिवर्तन हुँदै गएको देखाएको छ। नयाँ अध्ययनअनुसार, तापक्रम वृद्धिले गोहीहरूको शिकार गर्ने क्षमता, प्रजनन प्रणाली र प्राकृतिक बसोबासमा असर पुर्याइरहेको छ।
गोहीहरू गर्मीसँग संघर्ष गर्न थाले
अष्ट्रेलियामा गरिएको अध्ययन अनुसार, बढ्दो तापक्रमका कारण गोहीहरू ३२-३३ डिग्री सेल्सियसको गर्मी सहन बाध्य भएका छन्।
अध्ययनमा संलग्न प्रमुख अनुसन्धानकर्ता केटलिन बरहमका अनुसार, गोहीहरू चिसो रगत भएका जनावर भएकोले आफ्नो शरीरको तापक्रम आफैं नियन्त्रण गर्न सक्दैनन्।
- चिसो भएमा घाममा ताप्न जान्छन्,
- गर्मी भएमा छायाँ खोज्छन्।
तर, पछिल्लो समय तापक्रम ३४ डिग्री सेल्सियसभन्दा माथि पुग्दा गोहीहरूलाई आफ्नो शरीरको तापक्रम नियन्त्रण गर्न कठिन भइरहेको अनुसन्धानकर्ताहरूले बताएका छन्।
शिकार गर्न र प्रजनन गर्न समय नपुग्ने
अष्ट्रेलियाको वेनलक र डुसी नदीमा गरिएको अध्ययन अनुसार,
- तापक्रम बढ्दै जाँदा गोहीहरू तातो ठाउँबाट चिसो ठाउँ खोज्नमै बढी समय खर्च गर्न बाध्य भएका छन्।
- यसले शिकार गर्ने क्षमतामा असर परिरहेको छ, किनकि गोहीहरू पानीमुनि धेरैबेर सास रोक्न सक्दैनन्।
- प्रजनन प्रक्रियामा पनि प्रभाव परेको अनुसन्धानले देखाएको छ।
नेपाल र भारतका गोहीहरूमा पनि असर पर्ने सम्भावना
यद्यपि यो अनुसन्धान अष्ट्रेलियामा गरिएको हो, तर वैज्ञानिकहरूका अनुसार नेपाल र भारतका गोहीहरूमा पनि यस्तै असर देखिने सम्भावना छ।
उत्तरी अष्ट्रेलियाको औसत तापक्रम प्रत्येक दशकमा ०.०५ देखि ०.२ डिग्री सेल्सियसले बढ्दै गएको रिपोर्ट छ। नेपाल र भारतमा पनि तापक्रम वृद्धि भएसँगै यहाँका गोहीहरूमा समेत प्रभाव पर्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।
वैज्ञानिकहरू के भन्छन्?
अनुसन्धानमा संलग्न प्रोफेसर क्रेग फ्र्याङ्कलिनका अनुसार गोहीहरूको शरीरको तापक्रम नियन्त्रण गर्न कठिन भइरहेको छ।
- बढ्दो तापक्रमका कारण गोहीहरूको पौडी खेल्ने र डाइभिङ गर्ने क्षमता कम हुँदै गएको छ।
- यसले गोहीहरूको प्रजनन दर घटाउने खतरा निम्त्याएको छ।
अब के गर्न सकिन्छ?
वैज्ञानिकहरूका अनुसार,
- गोहीहरूका प्राकृतिक बासस्थानको संरक्षण,
- नदी र जलाशयको तापक्रमलाई अनुगमन गर्ने व्यवस्था,
- गोहीको स्वास्थ्य अवस्था अनुसन्धान गर्न विशेष कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने आवश्यक देखिन्छ।
नेपाल र भारतका संरक्षणविद्हरूले पनि आफ्ना गोहीहरूको अवस्थाबारे थप अनुसन्धान गर्नुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ।