झापा – जिल्लाका इँटा उद्योगहरूले उपभोक्तामाथि दोहोरो भार पार्दै मूल्य दोब्बर उठाइरहे पनि राज्यलाई बुझाउनुपर्ने कर (भ्याट) भने न्यून दररेटमा देखाएर व्यापक कर छली गरिरहेको तथ्य बाहिर आएको छ।
बजारमा प्रतिगोटा १९ रुपैयाँमा इँटा बेचिँदा भ्याट बिलमा १०.६१ देखि १२ रुपैयाँ मात्र देखाइएको आन्तरिक राजस्व कार्यालय झापाले पुष्टि गरेको छ।
—
मूल्य दोब्बर, भ्याट बिलमा भने आधामात्र
उद्योगीहरूले:
बजार मूल्य: प्रतिगोटा १९ रुपैयाँ
भ्याट बिलमा देखाइएको मूल्य: १०.६१ – १२ रुपैयाँ
छली रकम: प्रतिगोटा ८ रुपैयाँ ३९ पैसा जति
कानुनी रूपमा अनिवार्य भ्याट बिल कटानी गर्नुपर्ने उद्योगहरूले फरक–फरक दररेट देखाएर राजस्व हिनामिना गर्दै आएको प्रमाण बिलमै भेटिएको छ।
—
चालान बिलमै हेरफेर, भ्याट वा पान नम्बरसमेत छैन
कचनकबल–५ पाठामारीस्थित सेलेमा (एसबीआई) इँटा उद्योग ले भ्याट वा पान नम्बर नै नभएको ‘चलान बिल’ मार्फत इँटा बिक्री गर्दै आएको भेटिएको छ।
चलान बिलमा मूल्यसमेत उल्लेख छैन। नाम, परिमाण र गाडी नम्बर मात्रै लेखिएको छ।
कर अधिकृत गोपालबहादुर थापा भन्छन्:
> “चलान प्रयोग गरेर सोझै सामान बिक्री गर्न पाइँदैन। भ्याट दर्ता उद्योगले अनिवार्य भ्याट बिल नै काट्नुपर्छ। यस्तो कार्य सरासर कर छली हो।”
—
ज्योति र स्टार उद्योगले पनि न्यून भ्याट देखाएको पत्ता
ज्योति इँटा उद्योग (कचनकबल–७): भ्याट बिलमा १०.६१ दर, बजार मूल्य १९
झापा स्टार इँटा उद्योग (कचनकबल–५): दोस्रो श्रेणीको इँटा ८ रुपैयाँमा भ्याट बिल, बजार मूल्य ११–१४
यी दुवै उद्योगले प्रतिगोटा ३–६ रुपैयाँसम्म कर छली गरिरहेको कर कार्यालयको निष्कर्ष छ।
—
भीसीटीएससमेत नगरेर दोहोरो उल्लंघन
भ्याट बिल काटेपछि VCTS (Vehicle and Consignment Tracking System) अनिवार्य रूपमा गर्नुपर्ने कानुनी व्यवस्था छ।
तर झापाका धेरै उद्योग – विशेष गरी एसबीआई, ज्योति, स्टार, प्रेम – ले भीसीटीएस नगरेको भेटिएको छ।
थापा भन्छन्ः
> “भीसीटीएस नगर्नु पनि राजस्व छली नै हो। भ्याट बिल काटेर मात्र हुँदैन, ढुवानी विवरण राज्यसँग जोड्नुपर्छ।”
—
⚖️ कानुन के भन्छ ?
मूल्य अभिवृद्धि कर ऐन, २०५२ अनुसार –
न्यून बिलिङ वा गलत बिल कर छली मानिन्छ
छली बराबरको जरिवाना
६ महिनासम्म कैद
त्यस्तै भीसीटीएस उल्लंघनमा –
पहिलो पटक: ५०,००० जरिवाना
दोस्रो पटक: ७५,000
तेस्रोपटकदेखि: अझै बढ्ने
—
♂️ मूल्य एकाएक ३०,००० पुग्यो, तर अनुगमन शून्य
केही महिनाअघि
१ ट्र्याक्टर (१५०० इँटा) मूल्य: २०–२२ हजार
हाल
मूल्य: ३० हजार (ढुवानीसहित)
उद्योगको सिन्डिकेटले मनपरी मूल्य बढाएको आरोप स्थानीय उपभोक्ताले लगाएका छन्। तर अनुगमन भने निष्क्रिय छ।
घरेलु तथा साना उद्योग कार्यालय झापाकी प्रमुख पुष्पलता उप्रेती भन्छिन्–
> “जेन–जी आन्दोलन र स्रोत–साधन अभावले नियमित अनुगमन गर्न नसकिएको हो।”
—
झापामा २४ इँटा उद्योग सञ्चालनमा
जिल्लामा सञ्चालनमा रहेका मुख्य उद्योग:
बिर्तामोड: शुभम्
बाह्रदशी: रिद्धि–सिद्धि, नेपाल टायल, विशाल, अरुण–न्यु वरुण
हल्दिबारी: हल्दिबारी, गोरखनाथ
कचनकबल: सेलेमा, ज्योति, प्रेमजी, झापा स्टार, चण्डी
भद्रपुर: गणेश, दक्षिणकाली
गौरादह: खुश्वु, शिवशक्ति, ए–वन, पञ्चेश्वर
कमल: बाबा तिरुपति
झापा: मेची, सिद्धकाली बिक्स, केर्खा बिक्स
दमक: गरिमा टाइल्स
गौरीगन्ज: ओमशान्ति
—
उपभोक्ता नजागे कर छली रोकिँदैन
कर अधिकृत थापाले उपभोक्ता नै जागरूक बन्नुपर्नेमा जोड दिए।
उनका अनुसार–
उद्योगले बिल नदिए
वा चलानमार्फत ठगी गरे
सिधै राजस्व अनुसन्धान वा कर कार्यालयमा उजुरी दिन सकिने व्यवस्था छ।
झापामा इँटा उद्योगीहरूको यस प्रकारको मनपरी, दोहोरो मूल्य, कर छली र भीसीटीएस उल्लंघनका घटनाले राज्यको राजस्वमा ठूलो घाटा पर्दै आएको छ। विशेषज्ञका अनुसार कडा निरीक्षण, अनुगमन र उपभोक्ता सचेतनाले मात्र यस्तो गलत अभ्यास रोक्न सकिन्छ। AnnapurnapostpatiHardikabhar
