काठमाडौँ,भदौ २८ (पूर्व खबर)
जेनजी आन्दोलनको नाममा भएको तोडफोड, आगजनी र चोरीजस्ता घटनाले सामाजिक क्षेत्रमा नकारात्मक सन्देश फैलाइरहेका बेला बुटवलमा थप एउटा विवादास्पद घटना सार्वजनिक भएको छ ।
आइसक्रिम चोरीमा संलग्न भएको प्रमाण बाहिरिएपछि बुटवलको कालिका मानवज्ञान स्कुलले आफ्ना शिक्षकलाई तत्काल कारबाही गरेको छ ।
शुक्रबार मात्रै सार्वजनिक भएको तस्बिरमा विद्यालयका शिक्षक शिवशंकर शुक्ला बुटवल–८ सुख्खानगरस्थित भाटभटेनी सुपर मार्केटमा चोरीमा संलग्न देखिएका थिए । त्यसको केही घण्टामै विद्यालय प्रशासनले बैठक बसेर उनलाई पदमुक्त गरेको छ ।
विद्यालयका प्राचार्य दिनेश थापाले जारी गरेको सूचनामा भनिएको छ, “भदौ २४ गते जेनजी आन्दोलनको क्रममा भाटभटेनीमा भएको अनियमित गतिविधिमा शिक्षक शुक्ला संलग्न भएको पुष्टि भएको छ । विद्यालयको आचरण संहिता विपरीत गतिविधि गरेकाले उनलाई आजैका मितिबाट हटाइएको छ ।”
चोरीमा शिक्षकको संलग्नता : समाजमा गम्भीर सन्देश
शिक्षकलाई नै आदर्श र मार्गदर्शक मान्ने समाजमा चोरीजस्तो आपराधिक गतिविधिमा संलग्न भएको देखिनु व्यापक आलोचनाको विषय बनेको छ । स्थानीय अभिभावक, विद्यार्थी र नागरिक समाजका प्रतिनिधिहरूले घटनाप्रति आक्रोश व्यक्त गरेका छन् ।
बुटवलका एक अभिभावकले भने, “विद्यालयका शिक्षकले यस्तो कार्य गर्दा बालबालिकामा कस्तो सन्देश जाने हो ? आन्दोलन गर्नु अलग कुरा हो, तर चोरी गर्नु आपराधिक कृत्य हो ।”
सामाजिक सञ्जालमा समेत यो प्रकरणलाई लिएर व्यापक टिप्पणी भइरहेको छ । कतिपयले आन्दोलनकारीहरूको अनुशासनबिनाको गतिविधिले आन्दोलनको वास्तविक उद्देश्य कमजोर बनाइरहेको प्रतिक्रिया दिएका छन् ।
आन्दोलन र अपराधबीचको धुम्मिएको रेखा
जेनजी आन्दोलन सुरुवातदेखि नै शान्तिपूर्ण मागका रूपमा अघि बढाइए पनि पछिल्ला दिनमा तोडफोड, लुटपाट र चोरीजस्ता गतिविधिले आन्दोलनको छवि धमिलिएको छ । प्रहरीका अनुसार, भाटभटेनी लगायतका ठूला व्यापारिक प्रतिष्ठानमा तोडफोड हुँदा सामान चोरी गर्ने गतिविधि व्यापक भएको थियो ।
यस्तै गतिविधिमा शिक्षित वर्गसम्म संलग्न हुनु अझ गम्भीर विषय हो । समाजशास्त्रीहरूका अनुसार, आन्दोलनको नाममा आपराधिक गतिविधि हुन थाले भने आन्दोलनले नै आफ्नो नैतिक आधार गुमाउँछ ।
कानूनी दृष्टिकोण
नेपालमा चोरी स्पष्ट रूपमा अपराध मानिन्छ । प्रचलित मुलुकी संहिताअनुसार, चोरी गर्ने व्यक्ति पक्राउ परेपछि कानूनी सजाय भोग्नुपर्छ । तर आन्दोलनको भिडभाडमा सहभागी भएर चोरी गर्नेहरूलाई पहिचान गर्न कठिन भइरहेको प्रहरी बताउँछ ।
लुम्बिनी प्रदेश प्रहरी कार्यालयका एक अधिकृतका अनुसार, “प्रमाणसहित फेला परेका व्यक्तिलाई कानूनी कारबाही गर्न सकिन्छ । विद्यालयले गरेको आन्तरिक कारबाही प्रशंसनीय छ, तर कानूनी प्रक्रिया पनि अघि बढ्नुपर्छ ।”
शिक्षा क्षेत्रमा परेको असर
यो घटनाले शिक्षा क्षेत्रमा अनुशासन र आचरणमाथि थप प्रश्न उठाएको छ । विद्यार्थीलाई नैतिकता र जिम्मेवारी सिकाउने व्यक्तिहरूले समाजविरुद्धको कार्य गर्दा विद्यालय र शिक्षाको विश्वसनीयता घट्छ भन्ने शिक्षाविद्हरूको भनाइ छ ।
शिक्षाविद् रामहरि आचार्य भन्छन्, “शिक्षक राष्ट्रका मार्गदर्शक हुन् । जब उनीहरू नै अनैतिक काममा संलग्न हुन्छन्, तब समाजमा गलत सन्देश जान्छ । यो केवल व्यक्तिगत गल्ती होइन, सम्पूर्ण शिक्षण पेसामाथि आघात हो ।”
अबका विकल्प
विशेषज्ञहरूले भन्छन्— आन्दोलनलाई सही बाटोमा लैजान नेतृत्व तहले कडाइका साथ अनुशासन कायम गर्नुपर्छ । त्यस्तै, विद्यालय, समाज र अभिभावकहरूले पनि आचरणमा कमजोरी देखाउने शिक्षकमाथि तत्काल कारबाही गर्नुपर्छ ।
यससँगै, कानूनी निकायले पनि प्रमाण सार्वजनिक भएका घटनामा कडाइका साथ कारबाही गर्नुपर्ने दबाब बढिरहेको छ । अभिभावक संघ, नागरिक अगुवा र व्यवसायीहरूले चोरी वा लुटपाटलाई आन्दोलनको नाममा कहिल्यै स्वीकार गर्न नसकिने बताएका छन् ।
निष्कर्ष
बुटवलको भाटभटेनीमा आइसक्रिम चोरी प्रकरण केवल एउटा व्यक्तिगत गल्ती मात्र होइन, यसले आन्दोलन र समाज दुबैको विश्वसनीयता माथि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ ।
कालिका मानवज्ञान स्कुलले तत्काल निर्णय गर्दै शिक्षकलाई निष्कासन गरेर उदाहरणीय कदम चालेको छ । तर यसलाई कानूनी कारबाहीसम्म लैजान सकिएन भने यस्ता घटनाबाट प्रेरित हुने सम्भावना रहन्छ ।
नेपालमा आन्दोलनलाई जनताको अधिकार र परिवर्तनको माध्यमका रूपमा लिनुपर्छ । तर, आन्दोलनकै नाममा चोरीजस्ता आपराधिक गतिविधि गर्नेहरूमाथि समाजले कठोर सन्देश दिन नसकेसम्म यस्ता प्रकरण दोहोरिने खतरा कायम रहन्छ ।
