राजकुमार ओली
भद्रपुर, साउन २०
नेपालमा निजी स्वास्थ्य संस्थाप्रति सेवाभन्दा व्यापारमुखी भएको गुनासो बारम्बार सुनिने गरेको छ। महँगो उपचार, विशेषज्ञ चिकित्सकको अभाव, अत्यावश्यक परीक्षणका लागि ठूलो शहर धाउनुपर्ने बाध्यता तथा कमजोर आर्थिक अवस्थाका कारण उपचारबाटै वञ्चित हुने नागरिकको संख्या अझै उल्लेख्य छ। यस्तै परिवेशमा झापाको भद्रपुरस्थित ओम साईं पाथीभरा हस्पिटलले उपचार सेवालाई सामाजिक उत्तरदायित्वसँग जोड्ने प्रयास थालेको जनाएको छ।
अस्पतालले विगत केही वर्षदेखि ज्येष्ठ नागरिक, विभिन्न सामाजिक संस्था, कर्मचारी समूह तथा विशेष समुदायलाई उपचारमा सहुलियत उपलब्ध गराउँदै आएको छ। यही अभियानलाई विस्तार गर्दै आगामी भदौ १ गतेदेखि नेपालभर रहेका पोखरेल बन्धुहरूलाई अस्पतालका सेवा–सुविधामा निश्चित सर्तको अधीनमा २० प्रतिशतसम्म छुट दिने योजना सार्वजनिक गरेको छ।
अस्पतालका निर्देशक बालकुमार पोखरेल (साईराम)का अनुसार स्वास्थ्य सेवा केवल व्यवसाय नभई समाजप्रतिको दायित्व पनि भएकाले विभिन्न वर्गका नागरिकलाई राहत पुग्ने गरी सहुलियत कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको हो।
“हामीले सेवा लिन आउने बिरामीलाई उपचार मात्र होइन, विश्वास पनि दिनुपर्छ भन्ने सोच राखेका छौँ,” निर्देशक पोखरेल भन्छन्, “अस्पतालले सञ्चालन गरेका छुट योजनाले आर्थिक रूपमा केही राहत पुग्ने अपेक्षा गरेका छौँ।”
उनका अनुसार आवश्यक परिचय खुल्ने कागजात र अस्पतालले तोकेका मापदण्ड पूरा गर्ने सेवाग्राहीले सहुलियत सुविधा प्राप्त गर्न सक्नेछन्।
अत्याधुनिक सेवातर्फ विस्तार
भद्रपुरमा सञ्चालित अस्पतालले न्युरोसर्जरी, अर्थोपेडिक्स, स्त्री तथा प्रसूति रोग, बालरोग, जनरल मेडिसिन, जनरल सर्जरी, आकस्मिक सेवा, प्रयोगशाला, डिजिटल एक्स–रे, अल्ट्रासाउण्ड, फार्मेसी तथा विशेषज्ञ चिकित्सकको नियमित ओपीडी सञ्चालन गर्दै आएको जनाएको छ।
यसका साथै १.५ टेस्ला क्षमताको एमआरआई, सिटी स्क्यान तथा फिजियोथेरापी सेवा पनि उपलब्ध गराइएको अस्पताल प्रशासनले जनाएको छ। विगतमा यस्ता सेवा लिन बिरामीहरूलाई विराटनगर, धरान वा काठमाडौं पुग्नुपर्ने अवस्था रहेकामा अहिले झापामै सहज पहुँच विस्तार हुँदै गएको स्थानीयहरू बताउँछन्।
स्वास्थ्य क्षेत्रमा आधुनिक उपकरणसँगै दक्ष जनशक्ति व्यवस्थापन पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण मानिन्छ। अस्पतालले विशेषज्ञ चिकित्सक र दक्ष स्वास्थ्यकर्मीमार्फत सेवा प्रवाह गरिरहेको दाबी गरेको छ।
उपचारसँगै विश्वास
स्वास्थ्य सेवा क्षेत्रमा बिरामीको विश्वास सबैभन्दा ठूलो सम्पत्ति मानिन्छ। उपचारको गुणस्तर, चिकित्सकको व्यवहार, समयमै सेवा तथा सहज पहुँचका कारण अस्पतालप्रति नागरिकको आकर्षण बढ्दै गएको अस्पताल प्रशासनको भनाइ छ।
विशेषगरी सीमावर्ती जिल्ला झापाका साथै मोरङ, इलाम, पाँचथर तथा भारतको सीमावर्ती क्षेत्रबाट समेत बिरामी आउने गरेको अस्पतालले जनाएको छ।
स्वास्थ्य सेवा क्षेत्रमा प्रतिस्पर्धा बढिरहेका बेला बिरामीमैत्री सेवा, सहुलियत कार्यक्रम र आधुनिक उपकरणले अस्पताललाई फरक पहिचान बनाउन सहयोग पुगेको स्वास्थ्य क्षेत्रका जानकारहरू बताउँछन्।
निजी अस्पतालको सामाजिक भूमिका
नेपालमा स्वास्थ्य सेवाको ठूलो हिस्सा निजी क्षेत्रले धानेको छ। तर निजी अस्पतालहरू महँगो उपचार, अनावश्यक परीक्षण तथा व्यापारमुखी प्रवृत्तिका कारण आलोचित पनि हुँदै आएका छन्।
यस्तो अवस्थामा केही अस्पतालहरूले सामाजिक उत्तरदायित्व अन्तर्गत छुट, निःशुल्क स्वास्थ्य शिविर, जनचेतनामूलक कार्यक्रम तथा लक्षित वर्गका लागि विशेष सेवा सञ्चालन गरिरहेका छन्।
स्वास्थ्य नीति विज्ञहरूका अनुसार निजी अस्पतालले नाफासँगै सामाजिक दायित्वलाई पनि प्राथमिकतामा राखे स्वास्थ्य सेवाप्रति नागरिकको विश्वास अझ बलियो बन्न सक्छ।
नागरिकको अपेक्षा
भद्रपुरका स्थानीयवासीहरूका अनुसार उपचारमा छुट उपलब्ध गराइनु सकारात्मक पहल भए पनि त्यसलाई कुनै एक समुदायमा मात्र सीमित नगरी आर्थिक रूपमा विपन्न नागरिक, दीर्घरोगी, अपाङ्गता भएका व्यक्ति, एकल महिला तथा विपन्न परिवारसम्म विस्तार गर्न सके यसको प्रभाव अझ व्यापक हुने थियो।
उनीहरूका अनुसार छुटभन्दा पनि गुणस्तरीय उपचार, सही परामर्श, पारदर्शी शुल्क तथा मानवीय व्यवहार स्वास्थ्य सेवाको मुख्य आधार हुनुपर्छ।
स्वास्थ्य सेवामा आर्थिक पहुँच बढाउनु अहिलेको प्रमुख चुनौतीमध्ये एक भएकाले सरकारी तथा निजी दुवै क्षेत्रबीच सहकार्य आवश्यक रहेको उनीहरूको भनाइ छ।
सामाजिक उत्तरदायित्वको अभ्यास
अस्पताल प्रशासनका अनुसार विगतमा पनि विभिन्न संघसंस्था, ज्येष्ठ नागरिक तथा सामाजिक अभियानसँग आबद्ध व्यक्तिहरूलाई उपचारमा विशेष सहुलियत प्रदान गर्दै आएको अनुभवका आधारमा नयाँ कार्यक्रम ल्याइएको हो।
यस्ता कार्यक्रमले अस्पताल र समुदायबीचको सम्बन्धलाई अझ मजबुत बनाउने विश्वास व्यक्त गरिएको छ। उपचारमा आर्थिक भार कम हुँदा नागरिकले समयमै स्वास्थ्य सेवा लिन सक्ने सम्भावना पनि बढ्ने स्वास्थ्यकर्मीहरूको भनाइ छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार आधुनिक उपकरण, दक्ष जनशक्ति, पारदर्शी सेवा र सामाजिक उत्तरदायित्वबीच सन्तुलन कायम गर्न सके निजी अस्पतालहरू स्वास्थ्य प्रणालीका प्रभावकारी साझेदार बन्न सक्छन्।
गुणस्तर र पहुँच दुवै महत्वपूर्ण
स्वास्थ्य सेवा केवल भवन र उपकरणले मात्र उत्कृष्ट हुँदैन। बिरामीप्रतिको व्यवहार, उपचारको विश्वसनीयता, सेवा प्रवाहको पारदर्शिता र आर्थिक पहुँचले पनि त्यसको मूल्याङ्कन हुने गर्छ।
ओम साईं पाथीभरा हस्पिटलले सञ्चालन गरिरहेको सहुलियत कार्यक्रमलाई धेरैले सकारात्मक रूपमा हेरेका छन्। तर यस्ता कार्यक्रम प्रभावकारी बन्न नियमित अनुगमन, स्पष्ट मापदण्ड र सबै सेवाग्राहीप्रति समान व्यवहार आवश्यक हुने स्वास्थ्य क्षेत्रका जानकारहरूको सुझाव छ।
नेपालको स्वास्थ्य क्षेत्रमा नागरिकको अपेक्षा सरल छ—समयमै उपचार, उचित शुल्क, दक्ष चिकित्सक र मानवीय व्यवहार। यही अपेक्षालाई केन्द्रमा राख्दै सामाजिक उत्तरदायित्वसहित सेवा विस्तार गर्न सके निजी स्वास्थ्य संस्था र नागरिकबीचको विश्वासको सम्बन्ध अझ सुदृढ बन्न सक्ने देखिन्छ।
