राजकुमार ओली, १९ जेठ: दमक झापा
२०५८ जेठ १९ गतेको रात नेपाली इतिहासमा एक गहिरो घाउ बनेर बसेको छ।
नारायणहिटी दरबारमा तत्कालीन राजा वीरेन्द्र शाह, रानी ऐश्वर्य, राजकुमार दिपेन्द्र लगायतका ८ जना शाही परिवारका सदस्यहरूको सामूहिक हत्या भयो। उक्त घटनाले नेपालमा मात्र होइन, विश्वमै चासोको केन्द्र बन्यो।
अचानक अकल्पनीय ढंगले भएको हत्याकाण्डको छानबिन निष्पक्ष र पारदर्शी भएन। घटनामा प्रत्यक्षदर्शी भएर बाँच्न सफल ज्ञानेन्द्र शाह तत्कालीन समयमा घटनास्थलमा थिएनन् तर पछि सत्ता सम्हालेर राजा बने। यसै कारण, उनीमाथि अनेकौं प्रश्न उठ्दै आएका छन् – के उनले घटनाको निष्पक्ष छानबिनमा बाधा पुर्याए? के घटनाको सत्य लुकाउन भूमिका खेलियो?
यस घटनाले धेरै प्रश्नको जन्म दियो –
घटनास्थलमा बाँच्न सफल परिवारहरूलाई किन छानीछानी बचाइयो?
दाजु वीरेन्द्र शाह र परिवारको सामूहिक हत्या हुँदा ज्ञानेन्द्र शाह किन घटनास्थलबाट टाढा थिए?
किन तत्कालीन छानबिन समिति पारदर्शी हुन सकेन?
यदि पूर्व राजा ज्ञानेन्द्र शाहमाथि लागेको आक्षेपहरू सत्य होइनन् भने, उनी आफैंले स्वतन्त्र छानबिनको माग गर्न सक्थे। अझै पनि उनी इमान्दार र पारदर्शी छन् भन्ने जनचासो बढाउन –
✅ निष्पक्ष छानबिनको माग गर्दै नयाँ स्वतन्त्र छानबिन समिति गठनको पहल गर्न सक्थे,
✅ दाजु वीरेन्द्र शाह र परिवारको नाममा सत्य–न्यायको खोजी र सम्झनाका लागि कोष स्थापना गर्न सक्थे,
✅ पीडित परिवार र आम नागरिकको चासोलाई सम्बोधन गर्दै सार्वजनिक मञ्चमा बोल्न सक्थे।
तर अहिलेसम्म यस्तो पहल हुन नसक्दा नागरिकको मनमा असमञ्जस र अविश्वास झन् गहिरिएको छ।
घटनाको ऐतिहासिक महत्व र जनचासो
यो घटना केवल वीरेन्द्र शाह परिवारको अन्त्य नभई नेपालको राजनीतिक संरचना र राजसंस्थाको पतनको आधार पनि बन्यो। यसले नेपालमा लोकतन्त्रको बहसलाई तीव्र बनायो र गणतन्त्रको बाटो खुल्यो। तर सत्यको खोजी अझै अधुरो छ।
विश्व स्वास्थ्य संगठनको मानवअधिकार निर्देशिका अनुसार पनि कुनै रहस्यमय घटनामा पीडित परिवार र नागरिकलाई सत्य जान्ने अधिकार छ।
नेपालको संविधान र नागरिक अधिकारले पनि पारदर्शी छानबिनको माग गर्न स्वतन्त्रता दिएको छ।
यसकारण, पूर्व राजा ज्ञानेन्द्र शाहले यदि यो घटनामा आफू निर्दोष हुन् भन्ने देखाउन चाहन्छन् भने, उनी आफैंले आजकै मितिमा निष्पक्ष छानबिनको माग गरेर सत्यको उजागरको पहल गर्न सक्थे।
नारायणहिटी हत्याकाण्ड नेपालको इतिहासकै कालो पाटो हो। आज पनि नागरिक समाजमा त्यसको सत्यको खोजीको आवाज उठिरहेको छ।
पूर्व राजा ज्ञानेन्द्र शाह इमान्दार र पारदर्शी हुन चाहन्छन् भने उनी आफ्नै पहलमा निष्पक्ष छानबिनको माग गर्न सक्छन्। नत्र, नागरिकको विश्वास गुम्दै जानेछ र इतिहासको आँखीझ्यालमा सत्य अझै हराइरहनेछ। फेरि पनि राजसंस्थाप्रति सम्मानसहित मृतक तपाईहरुप्रति हार्दिक श्रद्धाञ्जली
सम्पादक मण्डल
