राजकुमार ओली। बिर्तामोड, २४ वैशाख (पूर्व खबर)
: राष्ट्रिय सहकारी बैंक लिमिटेडका अध्यक्ष महेन्द्र कुमार गिरीले आगामी निर्वाचनमा आफू अध्यक्ष पदमा नदोहोरिने घोषणा गर्नुभएको छ। एक कार्यकाल अध्यक्षको जिम्मेवारी सम्हालिसकेपछि अब नयाँ नेतृत्वलाई अवसर दिनुपर्ने धारणा राख्दै उहाँले पुनः उम्मेदवारी नदिने निर्णय सार्वजनिक गर्नुभएको हो।
बैंकको सञ्चालक समिति तथा लेखा सुपरिवेक्षण समितिको निर्वाचन आगामी जेठ ९ गतेका लागि तय भइसकेको सन्दर्भमा अध्यक्ष गिरीको यो घोषणालाई सहकारी क्षेत्रमा अर्थपूर्ण रूपमा हेरिएको छ। सहकारी क्षेत्रका अनुभवी अभियन्ता गिरीले नेतृत्व हस्तान्तरणको संस्कारलाई संस्थागत बनाउन आफू पछि हट्ने निर्णय गरेको बताउनुभयो।
“संस्थालाई निरन्तर नयाँ सोच र नयाँ नेतृत्व आवश्यक हुन्छ,” अध्यक्ष गिरीले भन्नुभयो, “मैले आफ्नो जिम्मेवारी पूरा गरिसकेको छु। अब अरू सक्षम व्यक्तित्वलाई नेतृत्वमा आउने वातावरण बनाउनुपर्छ भन्ने मेरो धारणा हो।”
उहाँले निर्वाचन प्रक्रियालाई निष्पक्ष, पारदर्शी र व्यवस्थित बनाउन आफू अन्तिम समयसम्म सक्रिय रहने पनि बताउनुभयो। नियामक निकायबाट आवश्यक स्वीकृति प्राप्त भइसकेकाले तोकिएकै समयमा निर्वाचन सम्पन्न हुने विश्वास व्यक्त गर्दै उहाँले सम्पूर्ण सहकारीकर्मीलाई निर्वाचनमा सक्रिय सहभागिताका लागि आग्रह गर्नुभयो।
राष्ट्रिय सहकारी बैंकको बुधबार बसेको सञ्चालक समिति बैठकले आगामी जेठ ९ गते निर्वाचन गर्ने निर्णय गरेको थियो। नेपाल राष्ट्र बैंकको निर्देशन तथा सहकारी विभागबाट प्राप्त सैद्धान्तिक स्वीकृतिका आधारमा नयाँ मिति तय गरिएको बैंकले जनाएको छ। लामो समयदेखि स्थगित रहँदै आएको नेतृत्व चयन प्रक्रिया अब औपचारिक रूपमा अघि बढ्ने भएको हो।
निर्वाचनमार्फत बैंकको नौ सदस्यीय सञ्चालक समिति चयन हुनेछ। सातै प्रदेशबाट एक–एक जना सञ्चालक निर्वाचित हुने व्यवस्था गरिएको छ भने तीमध्ये कम्तीमा दुई जना महिला अनिवार्य रहनेछन्। यसबाहेक बैंकिङ क्षेत्रका एक जना विज्ञ र सहकारी क्षेत्रका एक जना विज्ञलाई स्वतन्त्र सञ्चालकका रूपमा मनोनयन गरिने व्यवस्था रहेको बैंकले जनाएको छ।
यसपटक गण्डकी प्रदेश र मधेश प्रदेशबाट महिला सञ्चालक पद आरक्षित गरिएको छ। बैंकका अनुसार लैङ्गिक समावेशीता सुनिश्चित गर्न यस्तो व्यवस्था गरिएको हो। निर्वाचित सञ्चालक समितिबाटै अध्यक्ष चयन हुने प्रावधान रहेको छ।
यसै निर्वाचनमार्फत संयोजकसहित तीन सदस्यीय लेखा सुपरिवेक्षण समिति पनि चयन गरिनेछ। बैंकको सुशासन, पारदर्शिता र वित्तीय अनुशासन कायम गर्न उक्त समितिको भूमिका महत्वपूर्ण रहने जनाइएको छ।
बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत बद्रीकुमार गुरागाईंले निर्वाचनको तयारी तीव्र पारिएको जानकारी दिनुभयो। उहाँका अनुसार मतदाता नामावली प्रकाशन, उम्मेदवारी दर्ता, दाबी–विरोध तथा अन्तिम नामावली प्रकाशनलगायतका सम्पूर्ण प्रक्रिया निर्धारित कार्यतालिका अनुसार अघि बढाइनेछ। निर्वाचनसम्बन्धी विस्तृत तालिका चाँडै सार्वजनिक गरिने उहाँले बताउनुभयो।
उहाँका अनुसार बैंकको २२औँ वार्षिक साधारणसभामा सहभागी प्रतिनिधिहरूले मात्र मतदान गर्न पाउने व्यवस्था गरिएको छ। यसले निर्वाचन प्रक्रियालाई प्रतिनिधिमूलक र व्यवस्थित बनाउन सहयोग पुग्ने विश्वास गरिएको छ।
राष्ट्रिय सहकारी बैंकले नेपाल राष्ट्र बैंकको निर्देशनअनुसार सञ्चालक समितिको संरचना पुनर्संरचना गरेको जनाएको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकले २०८२ साल पुस ६ गते जारी गरेको निर्देशन तथा सहकारी विभागमार्फत प्राप्त परामर्शका आधारमा संरचनागत सुधार गरिएको बैंकको भनाइ छ। सहकारी ऐन, २०७४ अनुसार सहकारी बैंकहरूको नियमन, निरीक्षण तथा निर्देशन गर्ने अधिकार नेपाल राष्ट्र बैंकमा निहित रहेको छ।
यसअघि बैंकको २२औँ वार्षिक साधारणसभाले विनियम संशोधन पारित गर्दै पुस १२ गते निर्वाचन गर्ने प्रस्ताव गरेको थियो। तर नियामक स्वीकृति प्राप्त हुन नसक्दा निर्वाचन प्रक्रिया स्थगित भएको थियो। त्यसपछि बैंकले आवश्यक प्रक्रिया पूरा गर्दै पुनः स्वीकृतिका लागि पहल गरेको जनाएको छ।
अध्यक्ष गिरी नेपालकै ठूलो सहकारी संस्था सहारा नेपाल साकोसका संस्थापक तथा कार्यकारी प्रमुखका रूपमा समेत परिचित हुनुहुन्छ। सहकारी क्षेत्रको विस्तार, संस्थागत सुशासन र वित्तीय अनुशासनका पक्षमा सक्रिय भूमिका निर्वाह गर्दै आउनुभएका उहाँलाई सफल सहकारी अभियन्ताका रूपमा चिनिन्छ। सामाजिक क्षेत्रमा पनि उहाँको सक्रिय सहभागिता रहँदै आएको छ।
सहकारी क्षेत्रका जानकारहरूका अनुसार राष्ट्रिय सहकारी बैंक जस्तो संस्थाको नेतृत्व चयन प्रक्रिया लामो समय प्रभावित हुँदा संस्थागत निर्णय प्रक्रियामा असर पर्ने जोखिम रहन्छ। यस्तो अवस्थामा समयमै निर्वाचन सम्पन्न गरी नयाँ नेतृत्व चयन गर्नु संस्थाको स्थायित्व, विश्वसनीयता र सुशासनका लागि महत्वपूर्ण मानिन्छ।
बैंकले आगामी निर्वाचनलाई पारदर्शी, समावेशी र व्यवस्थित रूपमा सम्पन्न गर्दै सहकारी क्षेत्रको नेतृत्वलाई थप सुदृढ बनाउने लक्ष्य राखेको जनाएको छ। देशभरका सहकारी संस्थाहरूको वित्तीय आधारका रूपमा रहेको राष्ट्रिय सहकारी बैंकको नेतृत्व चयन प्रक्रियाले समग्र सहकारी क्षेत्रको भावी दिशामा प्रभाव पार्ने विश्वास गरिएको छ।
