राजकुमार ओली।,काठमाडौं । -(पूर्व खबर):विमान यात्राका क्रममा तातो कफी शरीरमा खस्दा गम्भीर रूपमा घाइते भएकी ललितपुरकी प्रिती थापाको पक्षमा उपभोक्ता अदालतले ऐतिहासिक फैसला सुनाएको छ। अदालतले कतार एयरवेजलाई थापालाई करिब साढे दुई करोड रुपैयाँभन्दा बढी क्षतिपूर्ति उपलब्ध गराउन आदेश दिएको हो।
उपभोक्ता अदालतका न्यायाधीशहरूको संयुक्त इजलासले अन्तर्राष्ट्रिय उड्डयनसम्बन्धी मोन्ट्रियल कन्भेन्सन तथा नेपालको उपभोक्ता संरक्षण ऐनलाई आधार मानेर फैसला गरेको जनाएको छ। अदालतको आदेशअनुसार कतार एयरवेजले प्रिती थापालाई कुल २ करोड ६१ लाख ५२ हजार ४०६ रुपैयाँ क्षतिपूर्ति उपलब्ध गराउनुपर्नेछ। उक्त रकममध्ये अधिकांश हिस्सा अन्तर्राष्ट्रिय कानुनी व्यवस्थाअनुसार निर्धारण गरिएको हो भने थप २० लाख रुपैयाँ उपभोक्ता अधिकार हननबापत समावेश गरिएको अदालतले जनाएको छ।
थापाले विमानभित्र चालक दलका सदस्यको लापरबाहीका कारण तातो कफी शरीरमा खस्दा आफू गम्भीर घाइते भएको दाबी गर्दै क्षतिपूर्ति मागसहित अदालतमा मुद्दा दायर गरेकी थिइन्। उनले सुरुआतमा कम्पनीसँग आन्तरिक रूपमा समाधान खोज्ने प्रयास गरे पनि सहमति हुन नसकेपछि कानुनी बाटो रोजेकी हुन्।
घटना सन् २०२३ जुलाईमा भएको बताइएको छ। प्रिती थापा अमेरिकाको बोस्टनबाट दोहा हुँदै काठमाडौं फर्किंदै थिइन्। उडानकै क्रममा विमानका कर्मचारीले दिएको तातो कफी अचानक उनको शरीरमा खसेको थियो। कफी खस्दा उनको पेट, तिघ्रा तथा शरीरका अन्य संवेदनशील भागमा गम्भीर जलन भएको थियो। प्रत्यक्षदर्शीका अनुसार घटना भएपछि विमानभित्र केहीबेर अफरातफरीको अवस्था सिर्जना भएको थियो।
घटनापछि विमान दोहामा अवतरण गरेलगत्तै उनलाई हमाद अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलस्थित आकस्मिक उपचार केन्द्रमा लगिएको थियो। त्यहाँ गरिएको स्वास्थ्य परीक्षणमा उनको शरीरमा दोस्रो तहको जलन भएको पुष्टि भएको थियो। चिकित्सकहरूले तत्काल उपचार सुरु गरेका थिए। त्यसपछि नेपाल फर्किएपछि उनी थप उपचारका लागि काठमाडौंको कीर्तिपुरस्थित बर्न अस्पतालमा भर्ना भएकी थिइन्।
थापाले अदालतमा दायर गरेको निवेदनमा उक्त घटनाले आफ्नो स्वास्थ्य, मानसिक अवस्था तथा दैनिक जीवनमा गम्भीर असर परेको उल्लेख गरेकी थिइन्। उनले लामो समयसम्म उपचार गर्नुपरेको, शारीरिक पीडा सहनुपरेको तथा मानसिक तनावसमेत झेल्नुपरेको दाबी गरेकी हुन्।
अदालतले आफ्नो फैसलामा यात्रुको सुरक्षाप्रति एयरलाइन्स कम्पनीको जिम्मेवारी अत्यन्त संवेदनशील हुने उल्लेख गरेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय उड्डयन नियमअनुसार यात्रुको सुरक्षामा लापरबाही भए एयरलाइन्स कम्पनी उत्तरदायी हुने अदालतको व्याख्या छ। अदालतले सेवा प्रदायक कम्पनीले यात्रुको स्वास्थ्य र सुरक्षालाई उच्च प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने भन्दै यस्तो घटनालाई सामान्य त्रुटिका रूपमा लिन नमिल्ने स्पष्ट पारेको छ।
कानुन व्यवसायीहरूका अनुसार यो फैसला नेपालमा उपभोक्ता अधिकार र हवाई यात्रु सुरक्षासम्बन्धी मुद्दामा महत्वपूर्ण नजिर बन्न सक्ने देखिएको छ। विशेषगरी अन्तर्राष्ट्रिय एयरलाइन्स कम्पनीविरुद्ध नेपाली अदालतबाट यति ठूलो क्षतिपूर्ति आदेश भएको घटना दुर्लभ मानिएको छ।
फैसलापछि कतार एयरवेजले तोकिएको क्षतिपूर्ति रकम भुक्तानी गर्नुपर्नेछ। यद्यपि कम्पनी निर्णयप्रति असन्तुष्ट भए कानुनले तोकेको समयभित्र माथिल्लो अदालतमा पुनरावेदन गर्न सक्ने व्यवस्था रहेको छ।
यस घटनाले हवाई यात्राका क्रममा यात्रु सुरक्षाको विषय पुनः चर्चामा आएको छ। यात्रुहरूलाई सेवा दिने क्रममा एयरलाइन्स कम्पनी र चालक दलले अपनाउनुपर्ने सावधानी तथा जिम्मेवारीबारे पनि प्रश्न उठेको छ। उपभोक्ता अधिकारकर्मीहरूले अदालतको फैसलाले सेवा प्रदायक कम्पनीहरूलाई थप जिम्मेवार बन्न सन्देश दिएको बताएका छन्।
